Şanghay İşbirliği Örgütü (Şanghay Beşlisi)

İngilizce ismi Shanghai Cooperation Organization olan Şanghay İşbirliği Örgütü (Paktı), (Halk dilinde Şangay Beşlisi) 26 Nisan 1996 yılında Çin Halk Cumhuriyeti’nin Şanghay Kentinde gerçekleştirilen toplantıya istinaden 2001 yılında kuruluşu tamamlanmıştır. 

Yangtze Nehri Deltası’nın kıyısında bulunan Şanghay Kenti Çin’in en büyük ve dünyanın ise 8. büyük kenti olma özelliğini taşımaktadır. Çin, Rusya, Kazakistan, Kırgızistan ve Tacikistan‘ın 1996 yılında kurdukları işbirliği örgütü, toplanmanın Şanghay’da gerçekleşmesi nedeniyle bu ismi almıştır. Halk arasında Şanghay Beşlisi olarak nitelendirilse de, örgüte 2001 yılında Özbekistan’ın da dahil olmasıyla birlikte sayıları Altı’ya çıkmıştır.

Bu örgütün kurulmasında Çin Halk Cumhuriyeti’nin özellikle sınır güvenliği kaygıları nedeniyle öncülüğü bulunmaktadır. İşbirliği girişimlerinde dışa açılma ve artan enerji ihtiyaçlarının da payı bulunmaktadır. Bunun dışında ekonomik ve kültürel işbirliği hedefleri ve çalışmaları bulunmaktadır.

Örgüt ABD karşıtı bir politika izlemekte olup, bu kapsamdaki ilk ciddi adımı, 2005 yılında yapılan toplantılarında, Amerika Birleşik Devletleri’nin Orta Asya Bölgesindeki askeri yapılanmasından geri adım atmaları için çağrı yapılmıştı. Bu çağrı üzerine, ABD’nin Özbekistan üzerinde konuşlu askerlerini geri çekmesiyle sonuçlanmıştır. Örgüt, ABD karşıtı politikaları neticesinde Rusya lideri Putin’in de “Tek Kutuplu Dünya Kabul Edilemez.” sözleriyle destek bulmuştur.

2012 Yılında Türkiye, Örgüte diyalog ortağı olarak katılmış ve bu olay Şangyah İşbirliği Örgütü üye ülkeleri tarafından olumlu karşılanmıştır.

Şanghay İşbirliği Örgütü’ne; Afganistan, Belarus, İran ile Moğolistan Gözlemci ve Azerbaycan, Ermenistan, Kamboçya, Nepal, Sri Lanka ile Türkiye Diyalog Ortağı niteliğinde katılımcı ülkelerdir.

Türkiye, Şanghay İşbirliği Örgütü’nde Görev Aldı

Türkiye tarafından 2016 yılında verilen bir öneri ile dönem başkanlıklarının yalnızca üye ülkeler arasında değil, diğer destekleyici ülkeler arasından da seçilmesi istenmiş ve bu öneri Örgüt üyesi ülkelerce kabul görmüştür. Bunun üzerine Şanghay İşbirliği Örtünü’nün 2017 yılı Enerji Kulübü Dönem Başkanlığı için Türkiye görevlendirilmiştir. Ayrıca Türkiye’nin de 2016 yılı itibariyle örgüte üye olma konusunda değerlendirmeleri bulunmaktadır.

Bu konuda sizin de görüşünüzü/sorunuzu merak ediyoruz?